Instituti për Studime Gjyqësore dhe Kushtetuese, ditën e premte, datë 2 nëntor 2012 mblodhi në një tryezë të rrumbullakët rreth 30 personalitete të njohur të drejtësisë shqiptare, të tillë si juristë, avokatë, gjyqtarë, këshilltarë të gjyqtarëve, konstuticionalistë etj.
Tryeza e rrumbullkakët u organizua në ambjentet e Hotel Doro City, patjetër me financimin e partnerit të ISGjK-së në të gjithë projektin, Fondacionin e Shoqërisë së Hapur për Shqipërinë, Soros.
Qëllimi i tryezës ishte lançimi i projektit aktual dhe gjithashtu shkëmbimi i mendimeve paraprake ne lidhje me praktikën gjyqësore të Gjykatës së Lartë në garantimin e së drejtës individuale “për një gjykim brenda një afati të arsyeshëm”, sipas KEDNj-së dhe jurisprudencës së GjEDNj-së, veçanërisht praktikës mbi Shqipërinë.
Fjalën e hapjes së këtij aktiviteti e kishte Drejtori Ekzekutiv i Institutit për Studime Gjyqësore dhe Kushtetuese, Dr. Fehmi Abdiu. Ai solli edhe një herë në vëmendje të të pranishmëve qëllimin e aktivitetit dhe temën objekt-studimi. Në fillim të aktivitetit u shpërndanë disa pyetësorë për të tërhequr mendimin e këtyre aktorëve të drejtësisë në lidhje me punën e Gjykatës së Lartë dhe asaj Kushtetuese përsa i takon afatit të gjykimit të vendimeve nga këto dy gjykata.
Tryeza vazhdon me fjalën e ish-Kryetarit të Gj.L.-së, gjithashtu ekspert i ISGjK-së në këtë projekt, z.Thimjo Kondi. Kryesisht, fjala e tij përmbante raste konkrete nga praktika të vonesës së gjykimit të çështjeve.
Pas tij, fjalën e rradhës e kishte ekspertja tjetër e ISGjK-së, zj.Elsa Toska. Ajo diskutoi mbi zbatimin e të njëjtit standart gjatë gjykimit të çështjeve në Gj.K.
Pasi mbaruan fjalën e tyre ekspertët e projektit, diskutimi vazhdoi midis anëtarëve të tryezës. Kështu, fjalën e mori Alban Brati, këshilltar në Gjykatën Kushtetuese, e pas tij edhe Sokol Sadushi, ish-anëtar i kësaj gjykate. Ky i fundit shprehu mendimin se në fund të gjithë studimit, do të ishte mirë të kishim edhe një iniciativë ligjvënëse. Gjithashtu, Sadushi dhe Myrtja u shprehën se nuk duhet të fokusohemi vetëm te Gj.L. dhe Gj.K., pasi zbatimi i këtij standarti ashtu siç duhet, është një problem që nuk prek vetëm këto dy gjykata, po të gjithë gjyqësorin në tërësi.
Konstitucionalisti Niazi Jaho shtron për diskutim një pyetje në lidhje me proporcionalitetin. Sa problem është gjykimi brenda një afati të arsyeshëm dhe sa çështje shqyrton Gj.K. në lidhje me këtë problem?
Ekspertja Elsa Toska i përgjigjet deri diku kësaj pyetjeje me analogji të mosekzetumit të vendimeve gjyqësore. Kështu, duhet të shprehet fillimisht GjEDNj për çështje që lidhen me Shqipërinë, e më pas Gj.K. e jona. Megjithatë, shqyrtimi i çështjeve që lidhen me gjykimin brenda një afati të arsyeshëm nga Gj.K. e Shqipërisë ka filluar në vitin 2008, ndërsa çështja e dytë është shqyrtuar në vitin 2011.
Ish-Avokati i Popullit, Ermir Dobjani propozon që studimi aktual të mos fokusohet vetëm te standarti, po të shkojë më tej duke përfshirë edhe statistika. Mund të themi, që ky propozim iu drejtua më shumë Soros-it, duke qënë se i pranishëm në tryezë, që nga fillimi i saj, ishte edhe z.Kristaq Traja, anëtar i bordit të këtij fondacioni.
Z.Traja pati edhe fjalën përmbyllëse të kësaj tryeze. Edhe një herë tjetër, ai theksoi se Soros ka në plan të japë fonde për studime të tilla që synojnë përqasjen e legjislacionit tonë me atë të vendeve të zhvilluara.